ابو القاسم سلطانى
307
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
آشاميدن آن با شراب كهنه شكم را بند مىآورد و مدر است ( رازى : 6 * ) . خارجكننده صفرا است سرفه و دبيله ( 7 * ) را بر طرف مىكند ( هروى : 8 * ) . ناراحتىهاى سينه ، ريه و آسم را بر طرف و انسداد كبد را باز مىكند ( ابن سينا : 9 * ) . 5 / 45 مثقال افشره برگ آن ورم مفاصل و احشاء را تحليل مىبرد ( غافقى به نقل انصارى : 10 * ) . پزشكان بعدى ضمن تاييد خواص ذكر شده فوق جوشانده برگ در روغن بادام را براى قولنج و لوسيون آن را در ورم گرم مفاصل و مصرف آن را از طريق واژن قاعدهآور دانستهاند و مىنويسند جالينوس طبيعت آن را در دوم سرد و خشك و يوحنا بن ماسويه گرم دانسته است ( حكيم مومن ، عقيلى خراسانى ، سلطان الحكماء : 11 * ) . قسمت قابل مصرف : برگ تركيبات شيميائى : ساپونينهاى ترىترپنى Triterpene saponines ( 5 / 2 تا 6 درصد ) : هدراساپونين Hederasaponin , C C 41 H 66 O 13 ( Hederacosid C ) C تا 5 درصد كه در اثر هيدروليز هدراژنين Hederagenine ، آرابينوز Arabinose و گلوكز مىدهد ، هدراساپونينهاى F , D , B و G ، آلفا هدرين Alpha hederin ( helixin - ) . مواد ديگر : فالكارينول Falcarinol ، دىهيدرو فالكارينول D ihydrofalcarinol ( با اثر ضد قارچى ) ، Caffeyloqinic acid ، روتين ، كامفرول ، روتينوزيد ، استيگماسترول Stigmasterol ، سيتوسترول Sitosterol ، كامپسترول Campesterol . كلروژنيك اسيد و كافئيك اسيد . خواص درمانى : مسكن ، خلطآور ، آنتى اسپاسموديك ، ضد قارچ ، قاعدهآور و منقبضكننده عروق . برگها بر روى اعصاب محيطى اثر تسكيندهنده دارند همچنين يك مسكن خلطآور مىباشند . موارد مصرف درمانى : از داخل در سرفه ، سياهسرفه ، مخاطهاى ملتهب و متورم مانند برونشيت ، لارنژيت ، آنتريت ، نزله مزمن و از خارج در رماتيسم ، جرب Scabies ، بيمارىهاى چركى پوست Pyoderma و از بين بردن شپش از برگها استفاده به عمل مىآيد .